Hamarivani.com

संस्‍कृतजगत्

(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); स्‍वायत्‍तमेकान्‍तगुणं विधात्रा विनिर्मितं छादनमज्ञताया: ।विशेषत: सर्वविदां समाजे विभूषणं मौनमपण्डितानाम् ।। 7 व्‍याख्‍या - अज्ञताया: छादनाय  स्‍वेच्‍छया एकान्‍तं (मौनत्‍वं) विधात्रा निर्मितं गुणविशिष्‍टमेवास्ति । विशेषरूपेण विदुष...
संस्‍कृतजगत्...
Tag :
  March 9, 2017, 6:36 pm
(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); व्‍यालं बालमृणालतन्‍तुभिरसौ रोद्धुं समज्‍जृम्‍भते । छेत्‍तुं वज्रमणिं शिरीषकुसुमप्रान्‍तेन सन्‍नह्यति । माधुर्यं मधुबिन्‍दुना रचयितुं क्षाराम्‍बुधेरीहते । नेतुं वांछति य: खलान्‍पथि सतां सूक्‍तै: सुधास्‍यन्दिभि: ।।  व्‍याख्‍या - ...
संस्‍कृतजगत्...
Tag :
  March 8, 2017, 2:41 pm
(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); लभेत् सिकतासु तैलमपि यत्‍नत: पीडयन् । पिबेच्‍च मृगतृष्णिकासु सलिलं पिपासार्दित: । कदाचिदपि पर्यटन् शशविषाणमासादयेत् । न तु प्रतिनिविष्‍टमूर्खजनचित्‍तमाराधयेत् ।।5।।व्‍याख्‍या -यदि प्रयत्‍नेन पीड्यते चेत् कदाचित् बालुकया अपि तैलम् नि...
संस्‍कृतजगत्...
Tag :
  March 6, 2017, 5:21 pm
(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); प्रसह्य मणिमुद्धरेन्‍मकरवक्‍त्रदन्‍ष्‍ट्रान्‍तरात् । समुद्रमपि संतरेत् प्रचलदूर्मिमाला  कुलम् ।भुजंगमपि कोपितं शिरसि पुष्‍पवद्धारयेत् । न तु प्रतिनिविष्‍टमूर्खजन चित्‍तमाराधयेत् ।।4।। व्‍याख्‍या -कदाचित् मकरमुखात् कश्चित् बलप...
संस्‍कृतजगत्...
Tag :
  February 3, 2017, 6:11 pm
(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); अज्ञ: सुखमाराध्‍य: सुखतरमाराध्‍यते विशेषज्ञ:। ज्ञानलवदुर्विदग्‍धं ब्रह्मापि तं नरं न रंजयति ।।3।।भावार्थ: -अल्‍पज्ञ: (मूर्ख:) सुखेन बोधितुं शक्‍य: । ततोपि अधिकं सारल्‍येन कस्‍मैचित् विदुषं बोधितुं शक्‍यते । किन्‍तु यस्‍य अल्‍पज्ञानमस्ति किन...
संस्‍कृतजगत्...
Tag :
  February 1, 2017, 5:44 pm
(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); बोद्धारो मत्‍सरग्रस्‍ता: प्रभव: स्‍मयदूषिता: । अबोधोपहाताश्‍चान्‍ये जीर्णमंगेसुभाषितम् ।।2।।व्‍याख्‍या -ज्ञातार: द्वेषपूर्णा: सन्ति, प्रभावशालिन: दर्पचूर्णा: सन्ति एतयो: अतिरिक्‍तं ये के पि अवशिष्‍टा: सन्ति ते तु अज्ञानान्‍धकारे निमज्जित...
संस्‍कृतजगत्...
Tag :
  January 31, 2017, 6:21 pm
(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); बान्‍धवा:सम्‍प्रति आरभ्‍यते नीतिशतकमस्‍माभि: । सुभाषितग्रन्‍थेषु अन्‍यतम: ग्रन्‍थ: अयं प्रशिक्षित-स्‍नातक-परीक्षायाम् पाठ्यक्रमे निबद्ध: विद्यते अतएव अत्र एतस्‍य ग्रन्‍थस्‍य सर्वेषां मन्‍त्राणां प्रकाशनं सार्थ करिष्‍यते ।मंगलाचरणम् द...
संस्‍कृतजगत्...
Tag :
  January 30, 2017, 5:43 pm
(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); अष्‍टादश उपपुराणानां नामानि अधोलिखितानि सन्ति । -1- सनत्‍कुमार2- नारसिंह3- स्‍कन्‍द4- शिवधर्म5- आश्‍चर्य6- नारदीय7- कापिल8- वामन9- औशनस10- ब्रह्माण्‍ड11- वारुण12- कालिका13- माहेश्‍वर14- साम्‍ब15- सौर16- पराशर17- मारीच18- भार्गवएतेषामतिरिक्‍तमपि अष्‍टादशोपपुराणाना...
संस्‍कृतजगत्...
Tag :
  January 3, 2017, 5:35 pm
(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); आधारोSधिकरणम् 。。。सप्तमी विभक्तिः ।।क्‍तस्‍येन्विषयस्‍यकर्मण्‍युपसंख्‍यानम् - वार्तिकम् - सप्‍तमी विभक्ति: ।।निमित्‍तात् कर्मयोगे - वार्तिकम् - सप्‍तमी विभक्ति: ।।यस्‍य च भावेन भावलक्षणम् .. सप्‍तमी विभक्ति: ।।अर्हाणां कर्तृत्‍वे.... सप्‍तमी वि...
संस्‍कृतजगत्...
Tag :सप्‍तमी विभक्ति:
  December 22, 2016, 11:52 am
(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); सूत्रम् - विभाषा कृ‍ञि ।। 1/4/98 ।। (अधिकरण कारकम्) कृ धातु: अनन्‍तरं सन्‍तं स्‍व-स्वामि-भाव सम्‍बन्‍धार्थे 'अधि'इत्‍यस्‍य विकल्‍पेन कर्मप्रवचनीया संज्ञा भवति । कर्मप्रवचनीय: सन् द्वितीया विभक्ति: प्रयुज्‍ज्‍यते ।उदाहरणम् - यदत्र मामधिकरिष्‍य...
संस्‍कृतजगत्...
Tag :सप्‍तमी विभक्ति:
  November 30, 2016, 10:23 pm
(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); सूत्रम् - अधिरीश्‍वरे ।। 1/4/97 ।। (अध्‍ािकरण कारकम्) स्‍व (वस्‍तु), स्‍वामी (अधिकारी, मालिक) च अर्थप्रकटने 'अधि'इत्‍यस्‍य कर्मप्रवचनीया संज्ञा भवति । हिन्‍दी - स्‍व और स्‍वामी के अ‍र्थ को प्रकट करने में 'अधि'की कर्मप्रवचनीय संज्ञा होती है ।सूत्रम् -...
संस्‍कृतजगत्...
Tag :सप्‍तमी विभक्ति:
  November 30, 2016, 9:43 am
(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); सूत्रम् - सप्‍तमीपंचम्‍यौ कारकमध्‍ये ।। 2/3/7 ।। (अधिकरण कारकम्) यदा कश्चित् कालवाचिका, मार्गस्‍य दूरीवाचिका च संज्ञा द्वाभ्‍यां कारकशक्तिभ्‍यां मध्‍ये भवति चेत् कालवाचक-मार्गवाचकशब्‍दयो: सप्‍तमी, पंचमी च विभक्‍ती भवत: । उदाहरणम् - अद्य भुक्‍...
संस्‍कृतजगत्...
Tag :सप्‍तमी विभक्ति:
  November 29, 2016, 9:58 am
(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); सूत्रम् - नक्षत्रे च लुपि ।। 2/3/45 ।।(अधिकरण कारकम्) नक्षत्रवाचकशब्‍दात् अणप्रत्ययस्‍य लोप: सन् यदा प्रत्‍ययस्‍यार्थ: तद्वदेवस्‍थीयते चेत् तेन नक्षत्रवाचकशब्‍देन अधिकरणे तृतीया सप्‍तमी च विभक्‍ती भवत: ।उदाहरणम् - मूलेनावाहयेद् देवीं श्रवणेन वि...
संस्‍कृतजगत्...
Tag :सप्‍तमी विभक्ति:
  November 28, 2016, 10:14 pm
(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); सूत्रम् - प्रसितोत्‍सुकाभ्‍यां तृतीया च ।। 2/3/44 ।।(अधिकरण कारकम्) प्रसित (तत्‍पर), उत्‍सुक च शब्‍दाभ्‍यां योगे तृतीया सप्‍तमी च विभक्‍ती भवत: ।उदाहरणम् - प्रसित उत्‍सुको वा हरिणा हरौ वा - हरि में तल्‍लीन या हरि में तत्‍पर । हिन्‍दी - प्रसित (तत्‍प...
संस्‍कृतजगत्...
Tag :सप्‍तमी विभक्ति:
  November 27, 2016, 4:00 pm
(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); वार्तिकम् - अप्रत्‍यादिभिरिति वक्‍तव्‍यम् ।।साधुनिपुणाभ्‍यां सूत्रे अप्रते: (प्रति - भिन्‍न) इति न उक्‍त्‍वा अप्रत्‍यादिभि: (प्रति, परि, अनु से भिन्‍न) इति वक्‍तव्‍य: आसीत् ।।उदाहरणम् - साधुर्निपुणो वा मातरं प्रति, परि, अनु वा ।। अत्र प्रति, परि, अ...
संस्‍कृतजगत्...
Tag :सप्‍तमी विभक्ति:
  November 26, 2016, 7:39 am
(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); सूत्रम् - साधुनिपुणाभ्‍यामर्चायां सप्‍तम्‍यप्रते:।। 2/3/43 ।।( अधिकरण कारकम् ) साधु, निपुण च शब्‍दौ यदा पूजा (आदर) अर्थे भवत: तदा तेभ्‍यां सह सप्‍तमी विभक्ति: भवति ।उदाहरणम् - मातरि साधुर्निपुणो वा - माता के प्रति सज्‍जन या माता की सेवा में निपुण ।। ह...
संस्‍कृतजगत्...
Tag :सप्‍तमी विभक्ति:
  November 25, 2016, 10:42 pm
(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); सूत्रम् - पंचमी विभक्‍ते ।। 2/3/42 ।।( अधिकरण कारकम् )द्वाभ्‍यां तुलनायां यस्‍मात् विभेद:, विशेषणं वा उच्‍यते तस्मिन् पंचमी विभक्ति: भवति । विभक्‍त इत्‍युक्‍ते विभाग:, भेद: वा ।उदाहरणम् - माथुरा: पाटलिपुत्रकेभ्‍य: आढ्यतरा: - मथुरावासी पटना के लोगों से ...
संस्‍कृतजगत्...
Tag :सप्‍तमी विभक्ति:
  November 24, 2016, 4:16 pm
(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); सूत्रम् – यतश्च निर्धारणम् ।। 2 ⁄  3 ⁄ 41 ।।(अधिकरण कारकम् ) जाति‚ गुण‚ क्रिया‚ संज्ञा एतेषां विशेषताधारेण कस्यचित् कस्माचित् समुदायात् पृथक्करणं (आवंटनम्) इत्युच्यते । यस्मात् किमपि निर्धार्यते तस्मिन् षष्ठी उत सप्तमी विभक्तिः भवति ।उदाहरणम् –&n...
संस्‍कृतजगत्...
Tag :सप्‍तमी विभक्ति:
  November 22, 2016, 11:22 pm
(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); सूत्रम् - आयुक्‍तकुशलाभ्‍यां चासेवायाम् ।। 2/3/40 ।।तत्‍पर उत नियुक्‍त - अर्थे आयुक्‍त, कुशल च शब्‍दाभ्‍यां सह षष्‍ठी सप्‍तमी च विभक्‍ती योज्‍यते । आयुक्‍त इत्‍युक्‍ते नियोजनम् ।उदाहरणम् - आयुक्‍त: कुशलो वा हरिपूजने हरिपूजनस्‍य वा - हरिपूजन में स...
संस्‍कृतजगत्...
Tag :सप्‍तमी विभक्ति:
  November 20, 2016, 4:51 pm
सूत्रम् – स्वामीश्वराधिपतिदायादसाक्षिप्रतिभूप्रसूतैश्च ।। २ ⁄ ३ ⁄ ३९ ।।स्वामी‚ ईश्वरः‚ अधिपतिः‚ दायादः‚ साक्षी‚ प्रतिभू‚ प्रसूत च सप्तशब्दानां योगे षष्ठी सप्तमी च विभक्ती भवतः ।उदाहरणम् – गवां गोषु वा स्वामी – गायों का स्वामी ।गवां गोषु वा प्रसूतः – गायों मे...
संस्‍कृतजगत्...
Tag :सप्‍तमी विभक्ति:
  November 18, 2016, 8:49 am
(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); सूत्रम् - षष्‍ठी चानादरे ।। 2/3/38 ।। अनादरस्‍य आधिक्‍यप्रकटने यया क्रियया अन्‍यक्रियाया: सूचना प्राप्‍यते तस्मिन् षष्‍ठी, सप्‍तमी च विभक्ति: भवति ।उदाहरणम् - रुदति रु‍दतो वा प्राव्राजीत् - रोते हुए पुत्र आदि को छोडकर सन्‍यास ले लिया । अत्र रोद...
संस्‍कृतजगत्...
Tag :सप्‍तमी विभक्ति:
  November 17, 2016, 10:30 pm
(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); वार्तिकम् - अर्हाणां कर्तृत्‍वे नर्हाणामकर्तृत्‍वे तद्वैपदीत्‍ये च ।। अर्ह (योग्‍य) इत्‍यस्‍य कर्तृत्‍वज्ञापनाय, अनर्ह (अयोग्‍य) इत्‍यस्‍य अकर्तृत्‍वं ज्ञापनाय उत अस्‍य विपरीतकार्यं बोधितुं कर्ता, बोधकक्रिया च उभयो: सप्‍तमी विभक्ति: ।उदाह...
संस्‍कृतजगत्...
Tag :सप्‍तमी विभक्ति:
  November 15, 2016, 9:56 am
(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); सूत्रम् - यस्‍य च भावेन भावलक्षणम् ।। 2/3/37 ।।यया क्रियया अन्‍यक्रियाया: स्थिति: सूचित: भवति तस्‍यां क्रियायां तस्‍या: कर्तु:, कर्मणि च  सप्‍तमी विभक्ति: भवति ।उदाहरणम् - गोषु दुह्यमानासु गत: - जब गायें दुही जा रहीं थीं तब वह गया । अत्र गो इति कर्मणि ...
संस्‍कृतजगत्...
Tag :सप्‍तमी विभक्ति:
  November 14, 2016, 11:18 am
(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); वार्तिकम् - निमित्‍तात् कर्मयोगे ।। यदि फलवाचक निमित्‍तशब्‍दस्‍य कर्मणा सह संयोग उत समवायसम्‍बन्‍ध: भव‍ति चेत् निमित्‍त (फलवाचक) शब्‍देन सह सप्‍तमी विभक्ति: भवति ।उदाहरणम् - चर्मणि द्वीपिनं हन्ति, दन्‍तयोर्हन्ति कुंजरम् । केशेषु चमरीं हन...
संस्‍कृतजगत्...
Tag :विभक्ति प्रकरणम्
  November 7, 2016, 10:20 pm
(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({}); वार्तिकम् - क्‍तस्‍येन् विषयस्‍यकर्मण्‍युपसंख्‍यानम् ।।क्‍त-प्रत्‍ययान्‍त शब्‍दै: सह इन्-प्रत्‍ययानां संयोगेन निर्मितानां शब्‍दानां कर्मणि सप्‍तमी विभक्ति: भवति ।उदाहरणम् - अधीती व्‍याकरणे - जिसने व्‍याकरण पढ लिया हो । अधीती क्‍त प्रत्‍य...
संस्‍कृतजगत्...
Tag :सप्‍तमी विभक्ति:
  November 6, 2016, 12:03 pm
[ Prev Page ] [ Next Page ]

Share:
  हमारीवाणी.कॉम पर ब्लॉग पंजीकृत करने की विधि बहुत सरल हैं। इसके लिए सबसे पहले प्रष्ट के सबसे ऊपर दाईं ओर लिखे ...
  हमारीवाणी पर ब्लॉग-पोस्ट के प्रकाशन के लिए 'क्लिक कोड' ब्लॉग पर लगाना आवश्यक है। इसके लिए पहले लोगिन करें, लोगिन के उपरांत खुलने वाले प...
और सन्देश...
कुल ब्लॉग्स (3652) कुल पोस्ट (163788)